Të vërejmë herët vonesën në zhvillim: shenjat paralajmëruese sipas moshës

Fëmijëria e hershme është periudha kur truri zhvillohet më shpejt dhe është më i përshtatshëm. Organizimi sinaptik dhe plasticiteti i nxitur nga përvoja gjatë viteve të para e bëjnë këtë një dritare kritike — pikërisht prandaj vërejtja e hershme e një vonese mund ta ndryshojë në mënyrë domethënëse rrugën që vjen më pas.

Një rregull klinik praktik është që kur një fëmijë është rreth 25% ose më shumë prapa pikës së pritur të zhvillimit për moshën e tij, është e arsyeshme të flasim për një vonesë në zhvillim dhe ta shqyrtojmë më nga afër. Prandaj njohja e shenjave të hershme është e rëndësishme si për prindërit ashtu edhe për klinicistët.

Shenjat paralajmëruese sipas moshës

Çdo pikë zhvillimore ka një "dritare" normale. Të dalësh jashtë asaj dritareje është ajo që e trajtojmë si shenjë paralajmëruese — jo të jesh disa javë para ose pas.

• 4 muaj — pa kontroll të kokës
• 6 muaj — pa buzëqeshje sociale
• 9 muaj — nuk rri ulur pa mbështetje; pa belbëzim
• 12 muaj — pa treguar me gisht; pa reagim ndaj emrit të tij
• 16 muaj — pa fjalë të vetme me kuptim
• 18 muaj — nuk ecën në mënyrë të pavarur
• 24 muaj — pa fraza spontane me dy fjalë

Shenja alarmi në çdo moshë

Disa gjetje kërkojnë vlerësim të menjëhershëm, pavarësisht moshës së fëmijës:

• Regresioni në zhvillim (humbja e aftësive motorike, gjuhësore ose sociale)
• Kriza epileptike ose ngjarje të tjera paroksizmale
• Asimetria — njëra anë e trupit përdoret shumë më pak se tjetra
• Kokë në mënyrë të pazakontë e vogël ose e madhe (mikrocefali / makrocefali)
• Mungesë e theksuar e komunikimit social

Pse ka rëndësi hershmëria

Njohja e hershme jo gjithmonë e kthen mbrapsht një gjendje themelore, por ajo në mënyrë të vazhdueshme përmirëson kapacitetin funksional të fëmijës, zvogëlon ndërlikimet dytësore dhe lehtëson barrën e familjes. Ideja udhëheqëse është e thjeshtë: "të presim e të shohim" është instinkti i gabuar; "të shohim herët, të mbështesim herët" është ai i drejti.